LÝ DO CHỌN NGHỀ GIÁO VIÊN

Nghề gì cao quý nhất tại Việt Nam? Có lẽ ai cũng có thể trả lời được câu hỏi này dễ dàng. Đó là nghề giáo, nghề giáo luôn được coi là một trong những nghề cao quý nhất, bởi họ là những người dìu dắt thế hệ trẻ của đất nước. 

Vì vậy không phải ai cũng có thể trở thành những người thầy, người cô - những người đặt hết tâm huyết cũng như tình yêu con người, trách nhiệm lớn lao đối với lớp trẻ, với xã hội.

Tuy nhiên với những ai có niềm đam mê với sự nghiệp của những “kỹ sư tâm hồn” thì những lý do sau đây có thể chính là động lực để bạn đến gần hơn với nghề giáo.

1. Bạn là người có tầm ảnh hưởng lớn đối với thế hệ trẻ: Là một nhà giáo bạn đã nắm trong tay cơ hội truyền đạt và dậy dỗ cho hàng trăm các bạn trẻ. Bạn là người trực tiếp uốn nắn các em từ những buổi ban đầu chập chững. Vì vậy bạn hãy hỏi bất kỳ ai rằng, người nào có tầm ảnh hưởng nhiều nhất đối với một đứa trẻ? Và cơ hội bạn nghe được nhiều nhất đó chính là thầy, cô giáo.

2. Bạn là diễn viên, nhà hùng biện, người kể chuyện và nhà tổ chức chuyên nghiệp: Là giáo viên bạn sẽ phải đảm nhiệm tất cả các công việc trên và thậm chí còn hơn thế rất nhiều. Bạn sẽ có cơ hội đối mặt với nhiều thách thức. Bạn phải truyền cảm hứng, hướng dẫn, vui chơi với các em thông qua các hoạt động và các kinh nghiệm mà mình đã từng trải qua. Trong một ngày đứng trên bục giảng bạn phải thể hiện được khả năng tổ chức, lên kế hoạch, đào tạo và vui chơi.

3. Dạy học là công việc rất có ý nghĩa: Nếu bạn đang tìm kiếm một công việc mang đến niềm vui, sự thăng hoa cho mình thì nghề giáo sẽ cho bạn tất cả những cảm giác đó. Không chỉ dạy dỗ rập khuôn những điều trên sách vở, hướng các em làm theo lẽ phải… Là một giáo viên, bạn còn được giúp đỡ, khai trí cho tầng lớp trẻ trong xã hội cũng như khi bạn đào tạo một thế thệ người lao động cho tương lai.

4. Luôn trau dồi, học hỏi: “Học, học nữa, học mãi” đó là châm ngôn của những ai yêu nghề giáo. Kiến thức là vô tận và bởi vậy những người thầy, người cô cần phải trau dồi, rèn luyện và tìm hiểu những điều mới, những cách dạy mới thông qua sách báo hay những lớp học dành cho cán bộ giảng dạy để không bị tụt hậu so với nền giáo dục của các nước trên thế giới. Có như vậy họ mới có đủ khả năng để dìu dắt cho những thế hệ tương lai của đất nước.

5. Mọi người đều tôn trọng và yêu quý giáo viên: Nếu bạn là một giáo viên, bạn có thể tự hào và hãnh diện khi nói về nghề nghiệp của mình. Giáo viên được yêu quý, tôn trọng vì rất nhiều lý do và có lẽ lý do mà họ được mọi người ngưỡng mộ nhất đó là lòng kiên nhẫn, khả năng điều khiển và truyền đạt cho hàng chục con người. Và vì tất cả những lý do chúng ta đã có ngày 20/11 (Ngày nhà giáo Việt Nam) để tỏ lòng biết ơn cũng như ngợi ca công lao của những người thầy người cô.

NGƯỜI LÀM NGHỀ GIÁO

Mỗi người giáo, mỗi trăn trở luôn mong muốn học sinh thân yêu của mình đạt được những thành tích nhất định. Nhưng đâu phải ai cũng hiểu được nghề đó, ai cũng hiểu được thầy cô đang làm gì cho học sinh thân yêu của mình.

“Hơn 30 năm công hiến cho ngành giáo dục, tôi thấy mình chưa làm được điều mình muốn.Tôi không muốn nhồi học sinh đến đờ đẫn, nhưng tôi vẫn phải nhồi".

Một ngày 20/11 nữa lại đến. Môt ngày hạnh phúc. Học trò cấp 2 chưa phải lớn nhưng các em cũng không còn nhỏ nữa. Tôi hạnh phúc vì những tấm thiệp chi chit chữ. Các em trong sáng, hồn nhiên với những câu chữ lê thê.

Tôi luôn có học sinh ở bên cạnh và tôi cảm thấy các em hiểu, yêu quý và dành cho tôi những điều bất ngờ. Thế nên tôi ngạc nhiên trước suy nghĩ “Nhà giáo mẫu mực thường cô đơn”.

Vì tôi chưa bao giờ cảm thấy cô đơn. Mọi nỗ lực của tôi không chỉ được cấp trên ghi nhận mà phụ huynh, học sinh luôn trân trọng.

Còn việc được xã hội biết đến rộng rãi hay không, tôi nghĩ không quan trọng cho lắm. Đó dường như là ước muốn của những ngôi sao.

Đối với tôi, những gì tôi để lại trong lòng học sinh, phụ huynh mới là điều có ý nghĩa nhất.

Đối với giáo viên cấp THCS ở Thủ đô như tôi, những thành tích thiết thực nhất vẫn được đưa ra làm cơ sở xét thưởng là: số học sinh đạt giải các kì thi học sinh giỏi, học sinh đỗ vào chuyên, vào cấp 3…

Trường tôi, lớp tôi chủ nhiệm, cứ đến kỳ lại được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ trở thành “lá cờ đầu”.

Mỗi khóa của tôi đều có hàng chục học sinh có giải thành phố, đỗ vào các trường chuyên danh tiếng của Hà Nội với số điểm rất cao.

Sau hơn 30 năm cống hiến cho ngành giáo dục, nhiều học sinh thành đạt đã trở về cảm ơn cô giáo.

Nhưng nếu có ai hỏi tôi có hài lòng với những thành tích mấy chục năm dạy học không, tôi đánh số 0 ngay.

Tôi hiểu chia sẻ của đồng nghiệp Nguyễn Thị  Nhiếp khi tri ân những thầy cô lặng lẽ đóng góp cho ngành giáo dục mà không đòi hỏi, hay những đồng nghiệp của tôi muốn một sự bình yên để những giờ giảng bài thực sự thuần khiết.

Với tôi, hơn 30 năm làm nghề, tôi thấy mình chưa làm được điều mình muốn. Cái guồng quay của ngành vẫn đang quay vô cùng mạnh mẽ và những măt xích như tôi vẫn đang hối hả quay theo.

Những cuộc đuổi lao căng thẳng

Tôi cho rằng, thi học sinh giỏi mới là cuộc thi kinh khủng! Kì thi vào các trường chuyên, các trường cấp 3 công lập ở Hà Nội thực sự là một cuộc chiến nóng bỏng, gây áp lực nặng nề đối với thầy cô, phụ huynh và nhất là học sinh.   

Tôi không muốn nhồi học sinh đến đờ đẫn, nhưng tôi vẫn phải nhồi!

Mỗi lần nhận đội tuyển, đồng nghĩa với mỗi lần nhận mình viết tiếp bảng thành tích chói sáng cho trường, cho quận.

Nhưng mỗi lần như thế, cả tôi và trò lại gân sức lên để làm việc. Trò thì trải qua đủ các vòng thi từ  lớp, trường, quận rồi thành phố. Sau mỗi vòng thi lại một chu trình “nhồi” thêm, nâng cao thêm kiến thức. Cứ thế, cả cô và trò ì ạch leo lên từng nấc. Học sinh thức, cô thức, bài vở chất đống. Cô trò đánh vật với nhau để được kết quả cuối cùng.

Bởi vì sao, vì mức độ khó của đề thi học sinh giỏi thì nhiều thầy cô dạy bình thường cũng không thể làm được. Thậm chí, trong tổ toán của một trường uy tín thì cũng chỉ khoảng 6 - 7 người làm được nhưng chưa chắc đã làm đúng hết.

Nhiều khi, tôi phải làm cái việc không đúng và  bất công với các đồng nghiệp khác là phải “chiếm dụng” các giờ học như Thể dục, Giáo dục công dân, Công nghệ…

Và học trò của tôi còn ám ảnh về  các kì thi này đến mức còn để lại trong lưu bút: “Có những hôm nằm mơ cũng phải nhớ đến môn Toán!”

Nhưng đã vào guồng rồi thì phải theo chỉ tiêu thi đua. Vì trách nhiêm của người đứng lớp, lòng tự trọng nghề nghiệp trong bối cảnh chung của giáo dục là thế, tôi không thể làm khác.

Đó là kì thi học sinh giỏi. Còn kì thi vào cấp 3 mới khiến tôi trăn trở nhiều nhất. Kì thi này cùng với thi học sinh giỏi đã khiến cho chương trình học nặng nề thêm. Có ở trong nghề như chúng tôi mới thấm vì sao học sinh cứ phải oằn lưng mà cõng sách vở đi học thêm.

Chương trình có những nội dung được đưa vào giảng dạy sớm hơn và theo sách giáo khoa, những kiến thức đó mới chỉ mang tính giới thiệu. Nhưng vì đi học thêm, học sinh được học nhiều dạng bài hơn, sẽ giải quyết nhanh gọn các câu hỏi trong đề thi. Điều đó tác động đến kết quả thi, đến tỉ lệ học sinh được vào cấp 3.

“Đất” vào cấp 3 công lập ở Hà Nội vô cùng chật hẹp, chỉ đáp ứng được một nửa số lượng học sinh là nhiều. Vì thế, mức độ khó của đề thi cũng phải co duỗi cho vừa với “đất”. Thế là, rút kinh nghiệm đề thi năm trước học sinh đáp ứng tốt, năm nay đề sẽ khó hơn!

Cứ sau mỗi lần rút kinh nghiệm và  dự báo xu hướng ra đề của những giáo viên có  kinh nghiệm như tôi, những kiến thức truyền cho học sinh cứ thế phải nặng dần, khó dần để theo kịp với đề thi.

Thi cử chính là nguyên nhân khiến cho học thêm, nhồi nhét phát triển và mọi thứ quay lại ràng buộc nhau khiến cuộc chiến càng gay gắt.

Tôi nhận thấy, nếu chỉ học sách giáo khoa, ít nhất là học sinh thủ đô không thể vào cấp 3. Chỉ vì sách giáo khoa hạn chế dạng bài, mức khó cho phù hợp vùng miền, nhưng việc học thêm, dạy thêm và ra đề thi ở thủ đô thì muôn hình muôn vẻ và đương nhiên độ khó thì vượt xa.

Ngoài các trường phổ thông thi đề chung của Sở GD-ĐT, mỗi trường chuyên ở Hà Nội lại có kiểu ra đề khác nhau khiến cho việc ôn thi của các em càng phức tạp.

Phụ huynh, học sinh và giáo viên cứ thế lao theo các kì thi. Nhiều khi, học sinh của tôi không biết các em học để làm gì, học cho ai, lựa chọn như thế nào. Nhiều phụ huynh của tôi rất quyết tâm để con vào trường chuyên. Họ cho rằng vào đó là đảm bảo đỗ đại học, danh tiếng gia đình…

Một sự thật khác

Vì thế, có một sự thật khác mà tôi muốn nói. Những em tư chất chỉ đạt đến 6 -7 phần và không phù hợp với các trường chuyên vốn dành cho các em thực sự có tư chất tốt.

Nhưng vì học thêm nhiều, nhồi nhiều nên thành “đường cày đảm đang” và các em có thể vượt qua bài thi.

Nhưng kiến thức đó chỉ đáp ứng được bài thi. Khi vào môi trường rèn luyện ác chiến như thế, các em sẽ chơi vơi mà học, trong khi các bạn có năng lực được chú ý để thành mũi nhọn.

Các em sẽ rất khổ sở với những kiến thức kinh viện, chuyên sâu không phù hợp và không cần thiết ở thi đại học.

Vì thế, cho dù các em có vào chuyên thì kết quả đó chỉ là sự hài lòng cho một khoảng ngắn và chẳng nói lên rằng các em đã chọn đúng hướng và sẽ thành đạt.

Để thành đạt trong cuộc sống, các em cần rất nhiều kỹ năng và hiểu biết xã hội khác.

Tôi mong sao phụ huynh hãy tôn trọng và hiểu sở trường của con mình, để các em được theo đuổi những mặt mạnh đó.

Nếu được quyết định, tôi sẽ làm gì?

Tôi cũng cho rằng, giáo dục sẽ không thể toàn diện nếu thi cử vẫn tiếp diễn như  thế. Có những ngôi trường, để có thành tích đẹp thi học sinh giỏi, thi đại học, thi chuyên, đã sẵn sàng hi sinh những giờ học khác để tập trung cho các môn thi. Học sinh phần nhiều trở thành mọt sách, tự bản thân các em sẽ phát triển lệch mà thôi. Chưa kể, điều đó vô tình khiến các em xem nhẹ những kiến thức ở các môn khác, là cách đối xử bất công và thiếu tôn trọng với các giáo viên.

Nếu được quyết định, tôi sẽ bỏ ngay kì thi học sinh giỏi để các em có thêm nhiều sân chơi vui học. Kiến thức trong sách giáo khoa sẽ giúp các em giải quyết và lý giải nhiều vấn  đề trong cuộc sống, hình thành cho các em phương pháp tư duy chứ không chỉ là ghi nhớ kiến thức phục vụ những kì thi.

Tôi đang chờ sự thay đổi trong đề án đổi mới giáo dục trị giá hàng chục nghìn tỉ đồng dự báo sẽ được triển khai từ năm 2015.

Liệu những mong muốn, đề xuất của một giáo viên vẫn được ngành công nhận là giáo viên giỏi như tôi có được đáp ứng?

Còn ở thời điểm hiện tại, những người thầy như chúng tôi vẫn đang quay cùng guồng quay thành tích của ngành giáo dục, của xã hội.

Chúng tôi có mong muốn như thế và hi vọng rằng chúng tôi không cô đơn!

CÔ GIÁO VÌ CỘNG ĐỒNG

Là một người giáo luôn quan tâm và chia sẻ học sinh, cô giáo Nga luôn là một tấm gương sáng cho mỗi thầy cô giáo noi theo. Không chỉ là một người chú trọng tới việc dạy học cô còn quan tâm tới cả những hoàn cảnh khó khăn của học sinh, luôn luôn vì học sinh thân yêu

Hình ảnh của cô Dương Lệ Nga, giáo viên kiêm Tổng phụ trách đội Thiếu niên Tiền phong HCM Trường THCS xã An Dục, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình khiến nhiều người cảm thấy ấm áp và xúc động bởi những việc làm vì học sinh, vì cộng đồng của cô giáo.

Rất gần gũi và hòa đồng với học sinh, coi học sinh như con cháu trong gia đình, cô Nga luôn trăn trở tìm tòi để mang tiếng cười, niềm hạnh phúc cho các em. Cô là một trong những giáo viên góp tâm sức vào thay đổi lễ chào cờ sáng thứ Hai hàng tuần ở trường khiến cho buổi chào cờ bớt nhàm chán, khô khan biến sinh hoạt dưới cờ thành buổi để học sinh nói lên cảm xúc về quê hương, hay giới thiệu những cuốn sách giá trị trong thư viện nhà trường, tủ sách lớp em, trao quà sinh nhật cho các em. 

Những ngày lễ trong năm như ngày 20-11, 26-3, cô cùng Ban Giám hiệu trường tổ chức cắm trại, thi văn nghệ để giúp học sinh được vui chơi, rèn kỹ năng sống, hòa hợp với thiên nhiên, môi trường . Mùa hè, cô phối hợp với một số chư tôn đức tổ chức cho học sinh tham gia các khóa tu tại chùa, nói về công ơn sinh thành , đạo nghĩa, ứng xử của con người… Cô còn kết nối với những nhóm bạn trẻ, sinh viên tại Hà Nội về mở những khóa học ngắn hạn rèn kỹ năng sống cho học sinh trường và trong huyện.

Đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, cô giáo Nga luôn tìm cách động viên về tinh thần và giúp đỡ về vật chất. Nhiều năm trước đây, cùng với một đồng nghiệp khác là cô Vũ Thị Hoài, Hiệu trưởng Trường Tiểu học xã An Dục, cô đã động viên và đưa đón em Hoàng Thị Nhàn, thôn Lạc Cổ, xã An Dục vốn bị mắc bệnh xương thủy tinh đến lớp, đến trường. Bố mất sớm, mẹ thì chậm chạp, nên thời gian đầu, cô vào tận nhà chở Nhàn đi học. Tới nay, nhiều năm liền Nhàn đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp huyện. Em Vũ Đình Tuyên, cha mất vì bệnh hiểm nghèo, sống cùng mẹ và hai em, được cô khích lệ, đã đỗ đầu miền Bắc trong kỳ thi tuyển du học sinh sang Nhật vào học Trường Nhật ngữ Đông Du (TP.HCM). Và còn nhiều thế hệ học sinh khác tại địa phương được cô kịp thời quan tâm, động viên giúp đỡ.

Quê gốc ở vùng quan họ Kinh Bắc, nhưng sinh ra và lớn lên trên vùng rừng núi Sơn La, cô Dương Lệ Nga đã có hàng chục năm cắm bản với học sinh người dân tộc thiểu số địa phương. Sau này, theo chồng về dạy ở Trường THCS xã An Dục, Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình nhưng mỗi khi có dịp cô lại ngược Tây Bắc thăm trường, thăm bản, để mang cho học sinh ít sách, hay gói quần áo cũ. Những chuyến đến với học sinh vùng sâu, vùng xa cũng là niềm hạnh phúc lớn của cô Nga.

“Học sinh vùng sâu vùng xa ở miền núi còn thiếu thốn trăm bề. Nhiều hôm mùa đông, trời lạnh thấy các em đến lớp quần áo phong phanh, chân đi dép tím tái, thương lắm! Muốn làm thật nhiều điều cho các em mà sức mình có hạn” - cô Nga nói! Vì thế, những đợt phát động học sinh nuôi lợn đất để lấy tiền mua quà, sách báo, gom quần áo cũ giặt thật sạch sẽ, đóng gói cẩn thận để tặng học sinh nghèo miền núi là những sáng kiến của cô đem lại ấm áp cho học sinh nghèo.

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC SINH HƯ

Dù là học sinh hư hỏng hay học sinh ngoan, mỗi thầy cô giáo tâm huyết với nghề sẽ có những cách giảng giải khác nhau để khắc phục những học sinh hư này

Nhiều người vẫn nghĩ Trường Đinh Tiên Hoàng là nơi có nhiều học sinh hư, cá biệt. Thực tế ngoài những học sinh được tuyển đầu vào lớp 10, đúng là có khá nhiều học sinh có cá tính đặc biệt được chuyển tới từ trường khác. Bởi thế công tác quản lý học sinh của chúng tôi luôn được đặt ra như một nhiệm vụ quan trọng song song với việc dạy kiến thức văn hóa.

Việc tiếp nhận, giáo dục và thường xuyên phải xử lý nhiều tình huống khác nhau liên quan tới học sinh đã đúc kết cho tôi những nguyên tắc chung.

Thứ nhất, không bao giờ áp đặt mong muốn của người lớn, mà ở đây là các thầy cô giáo, vào học sinh một cách cứng nhắc. Vì nếu làm như vậy các em có thể tuân theo nhưng thực chất không phục, không tự nguyện, chống đối ngầm... Trái lại cần tìm hiểu, lắng nghe và thể hiện cho học sinh thấy các em đang được chia sẻ, tôn trọng, việc tiếp cận của người thầy đầy thiện chí và sẵn lòng giúp đỡ các em.

Thứ hai, khi xảy ra một sự việc liên quan tới hành vi của những học sinh có cá tính nổi trội, người thầy không đáp lại bằng phản ứng tức thời, không tạo ra xung đột, phân thắng thua giữa thầy với trò mà cần tạo một “khoảng lặng” cho các em học sinh có cơ hội, thời gian bình tĩnh, nhìn nhận, tự đánh giá.

Thứ ba, cần nhận thức đúng về việc người lớn không phải lúc nào cũng đúng. Bởi vậy, người lớn cũng cần kiểm soát, tự nhìn nhận hành vi của mình.

Các em học sinh khi làm sai cũng cần phải có thói quen chịu trách nhiệm về những điều mình đã làm. Việc quy định hình phạt đối với học sinh có việc làm sai là điều chúng ta cần nghiên cứu. Tôi nghĩ có rất nhiều cách phạt tích cực như đề nghị học sinh khắc phục hậu quả do các em gây ra, phạt bằng các hình thức lao động, cũng có thể đồng ý để học sinh phải thực hiện một việc làm tốt khác để bù lại điều các em mắc lỗi... Nhưng trong khi đề ra các hình phạt cũng cần phải đảm bảo nguyên tắc không sỉ nhục, xúc phạm và xâm phạm thân thể, tinh thần học sinh. Phải làm sao để các em thực hiện hình phạt tự nguyện sau khi nhận ra cái sai của mình.

* Cô Trương Vy Việt Huyền (giáo viên môn hóa Trường THPT Thủ Đức, TP.HCM):

Trong giáo dục không thể dùng nắm đấm

Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm và gặp nhiều trường hợp học sinh cá biệt khác nhau, tôi nhận ra rằng trong quá trình giáo dục, không thể dùng nắm đấm.

Nếu học sinh không thuộc bài hoặc không làm bài, giáo viên cần tìm hiểu tại sao như vậy: do em không hiểu bài, em mất căn bản ở những lớp dưới hay do gia đình em có vấn đề, do em bất mãn một việc gì đó trong lớp, trong trường... Biết được chính xác nguyên nhân rồi sẽ có cách giải quyết phù hợp. Sự tìm hiểu, gần gũi, quan tâm đến học sinh phải thật sự xuất phát từ tình yêu thương của thầy giáo. Khi học sinh nhận biết được tình cảm đó thì việc giáo dục các em sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Nói như thế không phải lúc nào tôi cũng thành công trong việc giáo dục học sinh cá biệt. Nhất là trong thời đại như hiện nay, tinh thần tôn sư trọng đạo đã không còn được như ngày xưa, chưa kể một số phụ huynh không muốn phối hợp với nhà trường để giáo dục con mà khư khư bênh vực con em mình. Hồi mới ra trường tôi đã từng thất bại khi quá nóng nảy, khi chưa có kinh nghiệm để giải quyết vấn đề nên có những lời nói, hành động thiếu tế nhị. Lúc đó, tôi cứ nghĩ rằng mình là giáo viên thì các em phải nghe lời. Thực tế không phải như vậy.

Học sinh lứa tuổi THPT tự ái rất cao, các em luôn nghĩ mình đã là người lớn. Vì vậy thầy cô giáo phải tôn trọng các em, không thể tùy tiện la mắng các em trước mặt các bạn cùng lớp, cùng trường. Người thầy cư xử làm sao mà để học sinh của mình mắc cỡ với bạn bè rồi dẫn đến bất mãn thì các em sẽ chống trả quyết liệt, không thể giáo dục được.

Tóm lại, tôi vẫn cho rằng giáo viên cần gần gũi, yêu thương học sinh để hiểu các em hơn, sẵn sàng bỏ qua những lỗi lầm để uốn nắn từ từ, giáo dục các em trở thành người tốt.